Ćwiczenia warg:

Wymawianie na przemian „ a-o” przy maksymalnym oddaleniu od siebie wargi górnej i dolnej.

Oddalanie od siebie kącików ust – wymawianie „ iii”.

Zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „ uuu”.

Naprzemienne wymawianie „ i – u”.

Cmokanie.

Parskanie / wprawianie warg w drganie/.

Masaż warg zębami ( górnymi dolnej wargi  i odwrotnie).

Dmuchanie na płomień świecy, na watkę lub piłkę pingpongową.

Układanie ust jak przy wymowie samogłosek ustnych, z wyraźną, przesadną artykulacją warg, np. w kolejności: a-i-o-u-y-e,  u-a-i-o-e-y,  o-a-y-i-u,  e-y-i-o-a-u,            u-i-y-a-o.

Wymowa samogłosek w parach: a-i, a-u,  i-a,  u-o,  o-i,  u-i,  a-o, e-o  itp.

Wysuwanie warg w „ ryjek”, cofanie w „ uśmiech”.

Wysuwanie warg w przód, następnie przesuwanie warg w prawo, w lewo.

Wysuwanie warg w przód, następnie krążenie wysuniętymi wargami.

 

Ćwiczenia języka:

„ Głaskanie podniebienia” czubkiem języka, jama ustna szeroko otwarta.

Dotykanie językiem do nosa, do brody, w stronę ucha lewego i prawego.

Oblizywanie dolnej i górnej wargi przy ustach szeroko otwartych / krążenie językiem/.

Wysuwanie języka w przód i cofanie w głąb jamy ustnej.

Kląskanie językiem.

Dotykanie czubkiem języka na zmianę do górnych i dolnych zębów, przy maksymalnym otwarciu ust / żuchwa opuszczona/.

Język wysunięty w kształcie grota wykonuje poziome ruchy wahadłowe od jednego do drugiego kącika ust.

Rurka – wargi ściągnięte  i zaokrąglone unoszą boki języka.

Język lekko wysunięty opiera się na wardze dolnej i przyjmuje na przemian kształt „łopaty” i „grota”.

Ruchy koliste języka w prawo i w lewo na zewnątrz jamy ustnej.

Oblizywanie zębów po wewnętrznej i zewnętrznej powierzchni dziąseł pod wargami. Usta zamknięte.

 

Zestaw ćwiczeń narządów artykulacyjnych przygotowujących do wywołania głoski [r]

Ćwiczenia języka:

 

 „Sklejanie pierogów” – nagryzanie brzegów języka zębami (masaż) i rozciąganie języka).

 „Wyżymaczka” – przeciskanie języka przez maksymalnie zbliżone do siebie zęby.„Łopatka” – wysuwanie szerokiego języka z buzi nie dotykając zębów.

„ Konik” – kląskanie czubkiem języka o podniebienie twarde (zmiana układu warg jak przy głosce u - i.

 „Zaczarowane miejsce” – odklejanie czubkiem języka z przedniej części podniebienia twardego chrupki, opłatka, czekolady, nutelli, kropli miodu, itp.

Przytrzymywanie czubkiem języka, ssanie cukierka pudrowego lub naśladowanie.

Zdmuchiwanie skrawka papieru umieszczonego na czubku języka.

„Młotek” – szybkie wypowiadanie głoski [l] dotykając czubkiem języka o górny wałek dziąsłowy.

„Trzepanie dywanów” – szybkie i kilkukrotne uderzanie językiem o górną wargę wybrzmiewając [ly].

 „Piosenkarz” – śpiewanie różnych melodii na sylabach, poruszając jedynie językiem – nie brodą, przy szeroko otwartych ustach:

la, la, la,

lo, lo, lo,

le, le, le,

lu, lu, lu,

ly, ly, ly.

Wypowiadanie zbitki sylabowej lalolule najpierw wolno, potem coraz szybciej.

 „Chiński język” - wypowiadanie zbitek sylabowych – szybko i kilkakrotnie:

nalapatada,

nolopotodo,

nelepetede,

nuluputudu,

nylypytydy.

„Traktor” – wielokrotne, coraz szybsze wypowiadanie zbitki bd, a następnie sylab:

bda, bdo, bde, bdu, bdy,

pta, pto, pte, ptu, pty,

bda – pta,

bdo – pto, 

bde – pte,

bdu – ptu,

bdy – pty.

„Paplanie” – wielokrotne coraz szybsze wypowiadanie:

tedamwa,

tat tedat,

ente dente,

lelum polelum,

ble, ble, ble,

tla, tlo, tlu.

„Karabin maszynowy” - wielokrotne, energiczne wypowiadanie [ttt], [ddd], [td] [tdn] (najpierw wolno, potem coraz szybciej) dotykając czubkiem języka o górny wałek dziąsłowy przy szeroko otwartych ustach, potem sylaby:

te, te, te,

ty, ty, ty,

de, de, de,

dy, dy, dy.

A następnie zbitki sylabowe:

teda – teda,

tede – tede,

tedo – tedo,

tedu – tedu,

tedy – tedy.

 Głoska [t] wymawiana w sposób przytępiony, tzn. z językiem na podniebieniu.

 „Piła” - wybrzmiewanie przedłużonego [d] z równoczesnymi energicznymi, poziomymi ruchami palcem po wędzidełku podjęzykowym.

 „Suszarka” – mocne dmuchanie na czubek języka uniesiony do wałka dziąsłowego, aż do pojawienia się tr.

„Zepsuty traktor” – mocne akcentowanie głoski [t] w czasie wybrzmiewania zbitek tll, tll, trl najpierw szeptem, potem głośno.

 „Mały ptaszek uczy się śpiewać” – powtarzanie sylab szeptem, a następnie głośno:

la, la, la, trla,

lo, lo, lo, trlo,

lu, lu, lu, trlu,

le, le, le, trle,

ly, ly, ly, trly,

li, li, li, trli.

„Śpiew ptaków” – szeptem i głośno wypowiadanie trla, trlo, trle, trlu, trly.

Wyrazy dźwiękonaśladowcze – naśladowanie odgłosów zaczynając od szeptu:

gra na trąbce – tra ta ta, tru tu tu, tre te te,

zepsuty karabin maszynowy – tr tr tr, dr dr dr,

groźny pies – wrr, wrr, wrr,

traktor – tur tur tur, tyr tyr tyr, pyr pyr pyr,

fruwające ptaki – fru, fru, fru,

ćwierkające wróble – ćwir, ćwir, ćwir,

świnka – chrum, chrum,

zatrzymanie konia – pr, pr,

śpioch – chr, chr, chr,

dzwonek – dryń, dryń,

szorowanie zębów – szuru, szuru,

zapalanie światła – pstryk,

pękający balonik – trach,

wrona – kra, kra,

samochód – brum, brum.

Ćwiczenia najlepiej powtarzać codziennie.  ok.5 minut przed lustrem